การสังเกตอาการของผู้ป่วยก่อนให้อาหารสายยางการสังเกตอาการผู้ป่วยก่อนเริ่มให้อาหารทางสายยาง (Pre-feeding Assessment) เป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดในการป้องกันอันตราย โดยเฉพาะ "ปอดอักเสบจากการสำลัก" และ "ท้องอืดรุนแรง" ครับ
4 จุดตรวจสอบสำคัญที่คุณต้องทำทุกครั้งก่อนเปิดฝาสายยางครับ
1. สังเกต "อาการทั่วไป" ของผู้ป่วย
ก่อนเริ่ม ให้ประเมินความพร้อมของร่างกายผู้ป่วยในขณะนั้น:
การหายใจ: ผู้ป่วยมีอาการหอบเหนื่อย ไอถี่ หรือมีเสมหะครืดคราดในลำคอหรือไม่? หากไอหนักมาก ควรเลื่อนการให้ไปก่อน เพื่อป้องกันการสำลักขณะไอ
ระดับความรู้สึกตัว: ผู้ป่วยซึมลงกว่าปกติหรือไม่? หากผู้ป่วยหลับลึกหรือซึมมาก ต้องระวังการขย้อนอาหารเป็นพิเศษ
ความผิดปกติอื่นๆ: มีไข้สูง หรือบ่นปวดท้องแน่นท้องหรือไม่?
2. ตรวจเช็ก "ตำแหน่งของสายยาง" (สำคัญมาก)
ต้องมั่นใจว่าปลายสายยังอยู่ในกระเพาะอาหาร ไม่ได้เลื่อนไปที่หลอดลมหรือขดอยู่ในปาก
สายทางจมูก (NG Tube): ดูขีดเครื่องหมายที่รูจมูกว่าเลื่อนออกมาหรือไม่ หากสายเลื่อนออกมาผิดปกติ ห้ามดันกลับเอง ให้ปรึกษาพยาบาลทันที
สายทางหน้าท้อง (PEG): ดูว่าตัวล็อคภายนอกแน่นหรือหลวมเกินไปหรือไม่ และเช็กว่าสายไม่ได้ถูกดึงรั้งจนตึงเกินไป
3. ตรวจเช็ก "อาหารค้างในกระเพาะ" (Residual Check)
ใช้ไซริงค์ดูดเช็กดูว่ามื้อเก่าถูกย่อยไปหมดหรือยัง
วิธีการ: ใช้ไซริงค์ 50 มล. ต่อกับสายยางแล้วดูดเบาๆ
เกณฑ์การตัดสินใจ:
ดูดได้น้อยกว่า 50-100 มล.: แสดงว่าย่อยปกติ ให้ดันอาหารที่ดูดออกมากลับเข้ากระเพาะ (เพื่อรักษาเกลือแร่) แล้วเริ่มมื้อใหม่ได้
ดูดได้มากกว่า 100 มล.: แสดงว่า "ท้องอืด/ย่อยช้า" ให้ดันกลับเข้ากระเพาะแล้ว เลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง จากนั้นค่อยมาเช็กซ้ำครับ
4. สังเกต "ลักษณะน้ำย่อย" ที่ดูดออกมา
สีของน้ำที่ดูดออกมาสามารถบอกความผิดปกติภายในได้:
สีปกติ: ขาวขุ่น, เหลืองอ่อน หรือเขียวใส (น้ำย่อยปกติ)
สีผิดปกติ: * สีแดงสด หรือ สีน้ำตาลเข้มเหมือนกาแฟ: อาจมีเลือดออกในกระเพาะอาหาร
กลิ่นเหม็นบูดรุนแรง: อาจมีการติดเชื้อหรืออาหารบูดค้างสะสม
หยุดฟีดทันทีและรีบปรึกษาแพทย์หากพบสีที่ผิดปกติครับ
📊 สรุปรายการเช็ก (Pre-feeding Checklist)
จุดสังเกต อาการปกติ (ให้ได้ ✅) อาการผิดปกติ (หยุด/เลื่อน ❌)
การหายใจ หายใจปกติ ไม่มีเสมหะ ไอหอบ หน้าเขียว เสมหะมาก
ตำแหน่งสาย ขีดเครื่องหมายอยู่ที่เดิม สายเลื่อนออกมา หรือขดในปาก
อาหารค้าง น้อยกว่า 100 มล. มากกว่า 100 มล. (ให้เลื่อนไป 1 ชม.)
สีน้ำย่อย ขาวขุ่น / เหลืองเขียวใส มีเลือดปน หรือสีน้ำตาลเข้ม
💡 เคล็ดลับ
ขณะที่ตรวจเช็กอาการ หากพบว่าผู้ป่วย "ท้องป่องตึง" มากผิดปกติ แม้จะดูดอาหารค้างได้ไม่เยอะ แนะนำให้ลองใช้ไซริงค์เปล่าดูดเอา "ลม" ออกจากกระเพาะก่อนเริ่มฟีด จะช่วยให้ผู้ป่วยสบายตัวขึ้นและลดโอกาสการอาเจียนได้
