อาหารสายยางสำหรับโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังสำหรับผู้ป่วย โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) การจัดอาหารทางสายยางมีความละเอียดอ่อนมากครับ เพราะกระบวนการย่อยสารอาหารส่งผลโดยตรงต่อ "การหายใจ" โดยเฉพาะการจัดการก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO 2 ) ที่ค้างอยู่ในร่างกาย
หลักการสำคัญสำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้คือ "ลดแป้ง เพิ่มไขมันดี" เพื่อให้ปอดทำงานน้อยลงครับ
1. ปรับสัดส่วนสารอาหาร (สูตรสำหรับโรคปอด)
ลดคาร์โบไฮเดรต (แป้งและน้ำตาล): เมื่อร่างกายเผาผลาญแป้งจะเกิดก๊าซ CO 2
ปริมาณมาก ซึ่งผู้ป่วย COPD ขับก๊าซนี้ออกได้ยาก ทำให้เหนื่อยหอบง่ายขึ้น
เพิ่มไขมันดี: ไขมันให้พลังงานสูงแต่เกิดก๊าซ CO 2
น้อยกว่าแป้ง แนะนำให้เติม น้ำมันรำข้าว, น้ำมันมะกอก หรือน้ำมันปลา (Omega-3) เพื่อช่วยลดการอักเสบในระบบทางเดินหายใจ
เน้นโปรตีนคุณภาพสูง: เพื่อป้องกัน "กล้ามเนื้อกะบังลม" ฝ่อลีบ ซึ่งจำเป็นต่อการหายใจ แนะนำใช้ ไข่ขาว หรือ เนื้อปลา ปั่นละเอียด
2. ความเข้มข้นของพลังงาน (High Calorie)
ผู้ป่วยโรคปอดใช้พลังงานในการหายใจมากกว่าคนปกติถึง 10 เท่า ร่างกายจึงซูบผอมง่าย (Pulmonary Cachexia)
ควรปรับอาหารให้มีความเข้มข้นสูง (เช่น 1.2 - 1.5 kcal/ml) เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับพลังงานที่เพียงพอในปริมาณน้ำที่น้อยลง ไม่ต้องให้น้ำเยอะจนเหนื่อยหรือบวม
3. เทคนิคการให้เพื่อลดอาการหอบ
แบ่งเป็นมื้อเล็กแต่บ่อย (5-6 มื้อ): เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารขยายตัวมากเกินไปจนไปกดกะบังลม ทำให้ผู้ป่วยอึดอัดและหายใจลำบากหลังทาน
ความเร็วในการให้: ต้องปล่อยให้อาหารไหล ช้าๆ การได้รับอาหารเร็วเกินไปอาจทำให้หัวใจทำงานหนักและเกิดอาการหอบเหนื่อยได้
📊 ตารางสรุป: สิ่งที่ควรเน้นและควรเลี่ยง
สารอาหาร สิ่งที่ควรใช้ ✅ สิ่งที่ควรเลี่ยง ❌
แหล่งพลังงาน ไขมันไม่อิ่มตัว (น้ำมันรำข้าว) แป้งขาว, น้ำตาลทรายปริมาณมาก
แหล่งโปรตีน ไข่ขาว, อกไก่, เนื้อปลา เนื้อสัตว์ติดมันรุนแรง
ใยอาหาร ผักใบเขียว (ปั่นกรองละเอียด) ผักที่ทำให้เกิดก๊าซ (ถั่ว, กะหล่ำปลี)
วิตามิน วิตามิน C, E (สารต้านอนุมูลอิสระ) อาหารรสจัดหรือโซเดียมสูง
⚠️ ข้อควรระวังพิเศษ
หากระหว่างหรือหลังให้อาหาร ผู้ป่วยมีอาการ หายใจเร็วผิดปกติ หน้าเขียวคล้ำ หรือดูเหนื่อยหอบ ให้หยุดให้อาหารทันที จัดท่าให้นั่งตัวตรงที่สุด และตรวจสอบว่าท้องอืดมากหรือไม่
💡 เคล็ดลับ
หากเป็นอาหารสูตรปั่นเอง การเติม น้ำมะเขือเทศ หรือ ฟักทอง ลงไปเล็กน้อยจะช่วยเพิ่มสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องเซลล์ปอดได้ดีครับ แต่ถ้าใช้แบบสำเร็จรูป แนะนำให้เลือกสูตรเฉพาะสำหรับ โรคปอด (Respiratory Formula) ซึ่งจะคำนวณสัดส่วนไขมันสูงและแป้งต่ำมาให้แล้วครับ
